Tùy không có nghĩa là tùy tiện.
Tùy cũng không phải muốn làm gì thì làm.
Tùy là sự linh hoạt có nguyên tắc, là biết quan sát, biết lựa chọn và biết thay đổi cho phù hợp với từng hoàn cảnh.
Đó cũng là điểm gặp gỡ sâu sắc giữa tinh thần Diện Chẩn của Thầy Tổ Bùi Quốc Châu và trí tuệ ứng dụng trong đạo Phật.
- TÙY – NHƯNG KHÔNG TÙY TIỆN
Trong đạo Phật, vạn pháp đều do nhân duyên mà hình thành, không có gì tồn tại hoàn toàn độc lập và bất biến.
Một sự việc thay đổi khi những điều kiện tạo nên nó thay đổi. Cơ thể con người cũng vậy.
Mỗi người có thể trạng khác nhau, mỗi thời điểm có trạng thái khác nhau. Ngay cả cùng một người, cùng một biểu hiện khó chịu nhưng phản ứng với cách tác động có thể không giống nhauở từng thời điểm.
Vì thế, trong Diện Chẩn, không nên máy móc áp dụng một cách làm cho tất cả mọi người. Tùy người, tùy lúc, tùy nơi, tùy tình trạng và tùy phản ứng của cơ thể. Nhưng tính linh hoạt ấy phải dựa trên kiến thức, nguyên tắc và quan sát.
Không có nguyên tắc thì Tùy trở thành tùy tiện. Không có linh hoạt thì nguyên tắc trở thành giáo điều.
- TÙY VÀ QUY LUẬT ĐỐI ĐÃI
Một trong những cách vận dụng quan trọng của chữ Tùy trong Diện Chẩn chính là quy luật Đối đãi.
Nóng thì có thể dùng mát. Lạnh thì có thể dùng ấm. Căng thì cần thư giãn. Yếu thì cần nâng đỡ.
Tuy nhiên, Đối đãi không có nghĩa là cứ thấy biểu hiện này thì lập tức làm điều ngược lại một cách máy móc.
Điều quan trọng là phải nhận biết cơ thể đang cần gì, mức độ bao nhiêu và phản ứng ra sao. Có người thích hợp với tác động ấm, có người không. Có lúc cần kích thích, có lúc cần giảm cường độ hoặc ngừng tác động.
Cùng một kỹ thuật, nhưng không phải lúc nào cũng thích hợp với tất cả.
Ở đây, chữ Tùy chính là trí tuệ giúp người thực hành vận dụng quy luật Đối đãi một cách linh hoạt.
Đối đãi là nguyên tắc. Tùy là nghệ thuật ứng dụng nguyên tắc ấy.
- TÙY DUYÊN – NHƯNG KHÔNG BUÔNG XUÔI
Trong đạo Phật, tinh thần tùy duyên không có nghĩa là phó mặc mọi việc cho số phận.
Tùy duyên là hiểu những điều kiện đang hiện hữu để hành động cho phù hợp, đồng thời không cố chấp vào một kết quả theo ý muốn của mình.
Diện Chẩn cũng vậy.
Người thực hành có thể lựa chọn huyệt, Đồ hình phản chiếu, vùng Đồng ứng hoặc tác động tại chỗ. Nhưng không nên cố chấp rằng chỉ có một huyệt, một phác đồ hay một dụng cụ mới đem lại kết quả. Khi cơ thể phản ứng không phù hợp, cần biết điều chỉnh. Khi phương pháp không đáp ứng, cần biết dừng lại và tìm hướng chăm sóc thích hợp hơn.
Tùy duyên không phải là không làm gì, mà là làm hết khả năng trong sự hiểu biết, không cưỡng cầu điều nằm ngoài khả năng của mình. Đó là sự khiêm tốn rất cần thiết của người làm nghề chăm sóc sức khỏe.
- TÙY VÀ TINH THẦN KHÔNG CHẤP
Đạo Phật xem sự chấp trước là một trong những nguyên nhân dẫn đến khổ đau. Chấp vào quan điểm của mình. Chấp vào kinh nghiệm đã có. Chấp vào điều từng đem lại kết quả.
Trong thực hành Diện Chẩn, sự cố chấp cũng có thể trở thành giới hạn. Một phác đồ từng có ích cho nhiều người không có nghĩa là luôn phù hợp với tất cả. Một dụng cụ quen thuộc không có nghĩa là dụng cụ duy nhất nên sử dụng. Một kinh nghiệm thành công không có nghĩa là chân lý bất biến. Người thực hành giỏi không phải là người thuộc nhiều phác đồ nhất, mà còn phải biết khi nào nên vận dụng, khi nào cần thay đổi và khi nào phải dừng lại.
Tinh thần không chấp giúp chúng ta không trở thành người phục vụ cho phác đồ, mà biết sử dụng phác đồ để phục vụ con người.
- TÙY VÀ CON ĐƯỜNG TRUNG ĐẠO
Đức Phật dạy con đường Trung đạo, tránh rơi vào cực đoan.
Vận dụng tinh thần ấy vào Diện Chẩn, ta có thể hiểu rằng: Không phải tác động càng mạnh càng tốt. Không phải thực hiện càng nhiều kỹ thuật càng hiệu quả. Không phải càng nhiều huyệt thì kết quả càng cao. Và cũng không phải càng đơn giản thì lúc nào cũng đủ. Điều quan trọng là sự phù hợp. Có lúc cần tác động nhẹ nhàng, có lúc cần thay đổi cách tiếp cận. Có khi điều tốt nhất là để cơ thể nghỉ ngơi hoặc chuyển người bệnh đến cơ sở y tế.
Biết đủ là trí tuệ. Biết dừng là trách nhiệm. Biết thay đổi là biểu hiện của chữ Tùy.
- TÙY – TỪ KỸ THUẬT ĐẾN ĐẠO LÀM NGƯỜI
Nếu chỉ nhìn Diện Chẩn như một tập hợp huyệt, Đồ hình và dụng cụ, chúng ta mới thấy phần kỹ thuật.
Nhưng khi hiểu chữ Tùy, ta bắt đầu nhìn thấy chiều sâu nhân văn của phương pháp.
Tùy người mà hướng dẫn. Tùy hoàn cảnh mà giúp đỡ. Tùy khả năng mà chia sẻ. Tùy nhân duyên mà đồng hành. Không áp đặt điều mình biết lên người khác. Không lấy kinh nghiệm của mình làm thước đo cho tất cả. Người có kiến thức cần khiêm cung. Người có kỹ thuật cần có lòng từ bi. Bởi trong tinh thần “Dùng Y để tải Đạo”, kỹ thuật là phương tiện, còn con người mới là mục đích.
Đây cũng là sự gặp gỡ giữa trí tuệ và từ bi trong đạo Phật. Có trí tuệ để biết cách giúp. Có từ bi để muốn giúp. Và có chữ Tùy để biết giúp như thế nào cho phù hợp.
- CHỮ TÙY VÀ DI SẢN CỦA THẦY TỔ BÙI QUỐC CHÂU
Hai tư tưởng lớn của Thầy Tổ: “Biến người bệnh thành người tự chữa bệnh”. “Đơn giản hóa để đại chúng hóa.” Đều có thể được soi sáng bằng tinh thần chữ Tùy. Muốn người dân có khả năng tự chăm sóc sức khỏe, không thể chỉ trao cho họ những công thức cứng nhắc. Cần giúp họ hiểu nguyên tắc, biết quan sát, biết lựa chọn và nhận ra giới hạn của việc tự chăm sóc. Muốn đại chúng hóa, không phải biến mọi thứ thành đơn giản một cách tùy tiện, mà là tìm ra những điều cốt lõi để nhiều người có thể tiếp cận và thực hành an toàn. Đó là sự đơn giản có trí tuệ.
Tùy là linh hoạt nhưng không đánh mất nguyên tắc.
Tùy là tự chủ nhưng không chủ quan.
LỜI KẾT:
- Khi đã quen với tư duy của chữ Tùy, người làm Diện Chẩn sẽ thấy được, thật ra đúng sai, tốt xấu chỉ mang tính tương đối, HẠP HAY KHÔNG HẠP MỚI LÀ VẤN ĐỀ CẦN BÀN TỚI TRONG DIỆN CHẨN NÓI RIÊNG VÀ TRONG NHIỀU VẤN ĐỀ KHÁC NÓI CHUNG.
- TÙY LÀ TRÍ TUỆ, KHÔNG PHẢI SỰ DỄ DÃI
Học Diện Chẩn, ban đầu chúng ta học huyệt, học Đồ hình, học kỹ thuật và cách sử dụng dụng cụ. Nhưng càng đi sâu, ta càng nhận ra rằng điều khó nhất không phải là ghi nhớ bao nhiêu huyệt hay bao nhiêu phác đồ. Điều khó nhất là biết TÙY. Tùy mà không loạn. Linh hoạt mà không tùy tiện. Có nguyên tắc mà không cố chấp. Có phương pháp mà không áp đặt. Có khả năng giúp người nhưng không tự cho mình là có thể giải quyết mọi bệnh tật. Nếu quy luật Đối đãi giúp chúng ta nhận ra sự cần thiết của cân bằng, thì chữ Tùy giúp chúng ta biết vận dụng nguyên tắc ấy bằng sự tỉnh thức. Tùy là trí tuệ trong hành động. Đối đãi là nguyên tắc trong ứng dụng. Từ bi là nền tảng của sự giúp người. Và khi ba điều ấy gặp nhau, Diện Chẩn không chỉ còn là những thao tác chăm sóc sức khỏe, mà còn trở thành một con đường thực hành tinh thần “Dùng Y để tải Đạo”.
BÙI MINH TRÍ